آشنایی با داروهای استنشاقی (اسپری تنفسی)

 دو نوع اسپری تنفسی وجود دارد

۱) اسپری­های تسکین دهنده: این داروها در هنگام حمله آسم و شروع سرفه­‌های خشک در شرایطی مثل عفونت تنفسی و سرماخوردگی شروع می­شود، و پس از بهبود کامل علائم قطع می­شود.نمونه اصلی این دارو سالبوتامول(آستالین)می­باشد.

۲) اسپری­های کنترل کننده: این داروها جهت کنترل التهاب موجود در راههای هوایی و جلوگیری از حملات آسم و سرفه­‌های طولانی مدت استفاده می­شود.این داروها باید بصورت طولانی مدت (تا زمان تجویز پزشک)و روزانه (اغلب دو بار در روز) استفاده شوند. قطع این دارو باید تحت نظر پزشک و بصورت تدریجی انجام شود. پایه دارویی موجود در این داروها کورتون با دوز بسیار کم می­باشد. (نمونه این داروها مثل اسپری فلوتیکازون و سروفلو می­باشد).

نحوه استفاده از داروهای استنشاقی (اسپری­های تنفسی)

نحوه استفاده از اسپری­های تنفسی بسیار مهم است در واقع یکی از علت­های مهم عدم بهبودی علایم تنفسی در هنگام استفاده از اسپریهای تنفسی، نحوه استفاده ناصحیح از این اسپری­‌ها است.

همچنین در صورتیکه کودک شما به تنهایی قادر به استفاده از این اسپری‌­ها نیست در هر بار استفاده باید تحت نظر والدین این کار انجام شود. اسپری­های تنفسی حتماً باید با کمک دم بار (آسان نفس) استفاده شود. در غیر اینصورت دارو تنها در دهان کودک شما رسوب می­کند و به ریه منتقل نمی­‌شود.

۱) در صورتیکه کودک شما کمتر از ۳ سال دارد از دم بارهای دارای ماسک استفاده کنید و بعد از زدن  یا پاف کردن اسپری اجازه دهید کودک شما به مدت ۱۰ ثانیه تنفس­های آرام (و در صورت امکان عمیق) داشته باشد. (تصویر پایین)

۲)حالت ایستاده در هنگام مصرف اسپری بهتر از حالت نشسته است.

۳)اسپری تنفسی (داروی استنشاقی)حتماًقبل از مصرف تکان داده شود.

۴) در کودک بالای ۳ سال از دم یارهای بدون ماسک استفاده نمایید (تصویر پایین). درپوش اسپری را برداشته و به دم یار وصل نمایید.بعد از اتصال اسپری تنفسی به دم یار، دهانی دم یار در داخل دهان کودک قرار داده شود و با لب‌ها محکم گرفته شود. از دندان‌ها عبور کند و با زبان جلوی خروجی آن گرفته نشود.بعد از زدن 1پاف در دم یار از کودک بخواهید که 1نفس(دم)عمیق بکشد و به مدت ۱۰ ثانیه نفس خود را نگه دارد. سپس به آرامی بازدم انجام دهد. (در صورتیکه کودک توانایی نگه داشتنن نفس را ندارد، بعد از زدن یک پاف به کودک بگویید ۶نفس (دم و بازدم) آرام و عمیق داشته باشد.)

۵) هر بار تنها یک پاف را داخل دم یار اسپری کنید و بعد از انجام مانور تنفسی، پاف بعدی را اسپری کنید.هر دو پاف را در یک لحظه به داخل دم یار اسپری نکنید.

از کجا بفهمیم داروی موجود در اسپری تنفسی تمام شده است؟

- بعضی از اسپری­ها تنفسی شمارش­گر دوز دارند و شما می­توانید با نگاه کردن به آن تعداد دوز باقی مانده در دارو را بدانید.

- داروهای اسپری فاقد شمارش­گر دوز، با شمردن تعداد دوز مصرفی و نگاه به تعداد دوز کلی دارو که روی قوطی اصلی درج شده است زمان پایان آن را محاسبه کنید. اسپری­‌های تنفسی بعد از اتمام همچنان بعد از اسپری کردن خروجی دارند که این در واقع ماده پروپلنت (محرک) داروست و فاقد دارو می­باشد.

عقاید و تصورات غلطی که در والدین در مورد استفاده از داروهای استتنشاقی (اسپری تنفسی) برای کودکانشان وجود دارد

یکی از درخواستهای رایج والدین جایگزینی قرص یا شربت بجای داروی استنشاقی (اسپری تنفسی) می­باشد در حالیکه اسپری­های تنفسی به دلایل زیر بسیار مفیدتر از نمونه خوراکی جهت درمان آسم و با حساسیت راههای هوایی می­باشد:

۱)وقتی دارو بصورت استنشاقی (اسپری تنفسی)استفاده می­شود به طور مستقیم به ریه و راههای هوایی که مقصد اصلی آن است می­رسد، پس اثر سریعتر و قوی­تر در درمان بیماری راههای هوایی دارد.

۲)وقتی دارو بصورت استنشاقی (اسپری تنفسی)استفاده می­شود، فقط وارد ریه می­شود، در حالیکه وقتی بصورت قرص یا شربت استفاده می­شود ابتدا از دستگاه گوارش جذب خون می­شود و از طریق خون به همه اندامهای بدن منتقل می­شود و عوارض جانبی بیشتری خواهد داشت.

۳)مقداری از دارو که در نمونه استنشاقی وجود دارد بسیار کمتر از میزانی است که در نمونه قرص یا شربت آن وجود دارد.

از دیگر تصورات اشتباه والدین در مورد داروهای استنشاقی (اسپری­های تنفسی) ایجاد عادت و وابستگی در کودکان به اسپری تنفسی می­باشد و این مسأله یکی از نگرانی‌های والدین در مورد استفاده از این داروها می­باشد، در حالیکه این داروها به هیچ وجه وابستگی و عادت در کودکان ایجاد نمی‌­کنند. التهابی که در راه هوایی کودک شما وجود دارد یک پروسه زمان­بر به سمت بهبودکامل است و اگر شما دارو را زودتر از موعد  بدون دستور پزشک ریه قطع نمایید، ممکن است علائم تنفسی در کودک شما برگردد و این تصور اشتباه را در شما ایجاد کند که کودک شما به این دارو وابسته شده است، در حالیکه بهبود التهاب در ریه کودک شما نیاز به درمان طولانی مدت داروهای کنترل کننده التهاب ریه و عدم قطع آن دارد.

نگرانی دیگر والدین در مورد استفاده از داروهای استنشاقی حاوی کورتون و عوارض آن می­باشد. میزان کورتون موجود در این داروها در مقایسه با نوع خوراکی بسیار کم می­باشد که آن هم جذب خونی ندارد لذا عارضه سیستمی ایجاد نمی­کند. تنها عارضه آن ایجاد برفک دهان می­باشد که آن هم در صورت استفاده از دم یار (آسان نفس) ایجاد نمی شود.

فواید دم یار در هنگام استفاده از داروهای استنشاقی چیست؟

- دم یار باعث می­شود دارو در دهان رسوب نکند و از طریق دستگاه گوارش جذب نشودو وارد جریان خون کودک نشود. همچنین برفک دهان نیز ایجاد نشود.

- دم یار باعث می­شود میزان داروی که به راههای هوایی انتهایی و ریه کودک می­رسد بسیار بیشتر باشد.

-استفاده از دم یار در هنگام استفاده از اسپری، استفاده از آن را بسیار راحت­‌تر می­کند و نیاز به انجام مانورهای تنفسی خاص هنگام استفاده از اسپری تنفسی بصورت تنها وجود ندارد.